बिहार, ओडीशा, छत्तीसगड सारकिल्ल्या राज्यांतल्यान गोयांत आयिल्लो कामगार वर्ग, स्थलांतरीत लोक वा देशी पर्यटक, गोंय तांचें राज्य नाशिल्ल्यान बुरशें करता असो जायत्या गोंयकाराचो समज आसा. म्हजोय तोच समज आशिल्लो. मात ओडीशाचे भोंवडे उपरांत हो समज सपशेल पयस जालो. हे लोक गोंय आपलें राज्य न्ही म्हूण बुरशें करीनात तर हे लोक जन्मजात बुरशे! हय, हांव विधान करतां. हाचें फाटलीं कारणांय तशींच आसात.
तशें पळोवपाक गेल्यार ओडीशा हें सैमीक दृष्ट्या खूब समृद्ध राज्य. चोंयवट्यां झाडां-पेडांनी नटिल्लें, उदका- पाण्यान खळखळपी, सुकण्या- सवण्यांनी किलबिलपी, शेतां- भाटांनी फळील्लें, सैमीक आशिर्वाद लाभिल्ली ही जणू जैवविविधतायेची खाणूच. पूण दुर्दैवान ओडीशाच्या लोकांक राज्याच्या सैमीक समृद्धतायेचें कोत ना अशें दिसता.
ओडीशांत भितर सरतकीर एक वेगळोच अणभव येता. विमानतळार देवता थंयच्यानूच सुरवात करुया. हांगासल्ल्यो सगळ्यो वणटी, मागीर जांव त्यो विमानतळाच्यो, रस्त्याच्या कडेच्यो, पुलाच्यो, दुर्गाच्यो, घराच्यो, ल्हानशा टपरेच्यो वा पंचतारांकीत हॉटेलाच्यो, ओडीशाच्यो ९९ टक्के वणटी सोबीत 'वारली' चित्रांनी रंगयल्ल्यो दिश्टी पडटा. पूण त्याच वणटींचेर जेन्ना पान-गुटखा खावन पच्च करून थुकील्ले दाग पळोवचे पडटात तेन्ना मात मनाक खूब वायट दिसता.
890 किमी लांबायेची महानदी, ओडीशांतली सगळ्यांत व्हडली न्हंय. ही न्हंय पुराय ओडीशाची तान भागयता. सुबर्णरेखा, ऋषिकुल्या, दया, बैतरणी, ब्राह्मणी ह्यो हांगाच्या जैवविविधतायेक पालव दिवपी आनीक कांय न्हंयों, ज्यो दुर्दैवान आयज प्लास्टीक आनी हेर कोयरान बरबटल्यात. हेर न्हंयांची शोकांतिका वेगळी पूण 'ह्या' सारकिल्ल्या इतिहासीक म्हत्व आशिल्ल्या न्हंयांचीय तीच परिस्थिती जाल्ली पळोवन मनाक खूब दुख्ख जाता.
धौलीचें 'शांती स्तूपा' ही भगवान बुद्धाची पवित्र सुवात. जगन्नाथ पुरी, सुर्य देवूळ- कोनार्क, लिंगराज ह्या सारकिल्ल्या देवळांक भेट दिल्या उपरांत म्हटलें शांती पगोडा आनी वचूया नाका. लडाख गेल्लें तेन्ना हिसपा भायर स्तुपा पळयल्ले. देवा तूं पाव! मात इश्टान ओडीशाचो शांती पगोडा इतलो फामाद किद्याक तें सांगले उपरांत हें धार्मिक स्थळ 'स्किप' करप म्हाका शक्य जालें ना आनी हांव शांती पगोडा पळोवपाक भायर सरलें.
रस्त्याकुशीच्या वण्टीचेर काडिल्लीं वारली चित्रां
वतना वाटेर एक व्हडलो पूल लागलो. इश्टान म्हळें, "ये जो रीवर हम पार कर रहे हैं, ये हैं रीवर 'दया'। इसे 'रीवर ऑफ ब्लड' भी कहाँ जाता हैं!" कोयर, प्लास्टिक, पिशव्यो, बाटल्यांनी कचकचीत भरील्ले खोल न्हंयेंत म्हजी नदर उदक सोदताली, इतल्यान इश्टान फुडलो इतिहास सांगपाक सुरवात केली. इ.स.265'त, मौर्य सम्राट अशोकान कलिंगाचेर युद्ध केलें. ह्या युद्धांत सम्राट जैतिवंत जाले. जैताची खोस मनयता आसतना अचकीत ताची नदर ह्या न्हंयचेर पडली. मड्यांनी उफोवपी रक्ताची न्हंय पळोवन अशोकाचें काळीज चरचरलें. येदें व्हडलें गेर्र जिकून लेगीत आपूण हरलो अशें ताका दिसलें. ते येवजून येवजून सम्राट भोव दुःखी जालो आनी हेंच सम्राट अशोकाच्या आत्मपरिवर्तनाचें कारण थारलें. हे फाटभुयेंर सम्राटान शांतिकायेचो मार्ग आपणावपाचो थारायलो आनी 1970'त बौद्ध धर्म आपणायत शांती पगोडाची स्थापना केली.
दया न्हंयचेर बांदिल्ल्या पुला पलतडच्या उंच दोंगरार शांती पगोडा बांदला. ह्या दोंगराक 'धौली गीरी हिल' अशेंय म्हणटा. धौली गीरी हिल वतलें जाल्यार भुवनेश्वराच्या मुखेल बस थांब्यार देवून खासगी गाडी करून वचचें पडटा. वल्तां- वल्तांचो अशीर रस्तो काडून वयर दोंगरार पावपाक उण्यांत उणीं 25 मिनटां तरीं लागतात. भुवनेश्वरांत कॅब, ऑला, रॅपिडो सारकील्ले वाहतुकीचे खुबशे पर्याय आसात. ताका लागून एका सुवाते वेल्यान दुसरे सुवातेर वचपाक व्हडलीशी तकालस घेवची पडना. पगोडाचे फाटले वटेन शंकराचें देवूळ आसा तर दावे वटेन रानूच रान. गोल आकारान आशिल्ल्या स्तुपाच्या वणटींचेर बोधी ट्री, बुद्धांच्या पायाचे ठशे, सम्राट अशोक हांणी बुद्धांच्या पायाकडें म्यान केल्ली तलवार तशेंच सम्राट अशोकाचो आयुश्यपट दर्शवपी जायतीं चित्रां कोरिल्लीं आसात. ध्यानस्त स्थितींत बशिल्ले भगवान बुद्धांचे भव्य कोरीव पुतळे आमकां चारूय वटांनी पळोवपाक मेळटात. उजवे वटेन दिसपी दया न्हंय पुराय इतिहास नदरे मुखार दवरता. मात हे न्हंयेंत कचकचीत भरील्लो कोयर पळोवन हांगच्या प्रशासनाक वा लोकांक ह्या इतिहासीक वास्तूची किंमत ना काय कितें असो प्रस्न निर्माण जाता.
Comments (1)
Please login to post a comment.